วัดมณีวนาราม ( วัดป่าน้อย ) ตั้งอยู่ที่ถนนหลวง อยู่ระหว่าง วัดมหาวนาราม กับ วัดทุ่งศรีเมือง สร้างเมื่อประมาณ พ.ศ.2332 ผู้สร้างคือ อุปฮาดก่ำ โอรสพระปทุมวรราชสุริยวงศ์ (เจ้าคำผง) และ มีพระคู่บ้านคู่ เมือง คู่ อุบลราชธานี อีกองค์ นั่นคือ พระแก้วโกเมน เป็นพระบูชาปางมารวิชัย ขนาดหน้าตัก กว้าง 4 นิ้ว สูงประมาณ 5 นิ้ว สันนิษฐานว่า พระแก้วโกเมน องค์นี้ ได้อุบัติขึ้นมาพร้อมกับ พระแก้วบุษราคัม ซึ่งประดิษฐานอยู่ ณ วัดศรีอุบลรัตนาราม พระแก้วโกเมน เป็นพระพุทธรูปอัญมณีในตระกูล “นพรัตนชาติ” คือ แก้วเก้าประการ อันได้แก่ สีขาวผ่องเพชรดี ทับทิมสีมณีแดง เขียวใสแสงมรกต เหลือใสสดบุษราคัม แดงแก่ก่ำโกเมนเอก

สิมวัดมณีวนารามหรือวัดป่าน้อย เป็นสถาปัตยกรรมอีสานผสมช่างเมืองหลวง คล้ายคลึงกับหอไตรวัดทุ่งศรีเมือง คือส่วนล่างเป็นแบบพื้นบ้าน ส่วนบนเป็นแบบเมืองหลวงสีหมอกเมฆนิลกาฬ มุกดาหารหมอกมัว แดงสลัวเพทาย สังวาลย์สายไพฑูรย์ คณะกรรมการวัดมณีวนาราม ได้อัญเชิญพระแก้วโกเมน ลงมาประดิษฐานให้ พุทธศาสนิกชนได้กราบไหว้บูชาและสรงน้ำ ในเทศกาลวันวิสาขบูชา เพื่อเป็นสิริมงคลทุกปี พระแก้วโกเมน เป็น พระบูชาปางมารวิชัย ขนาดหน้าตัก กว้าง ๔ นิ้ว สูงประมาณ ๕ นิ้วสันนิษฐานกันว่าอุบัติขึ้นมาพร้อมกับ พระแก้วบุษราคัม ซึ่งประดิษฐานอยู่ ณ วัดศรีอุบลรัตนาราม พระแก้วโกเมน เป็น พระพุทธรูปอัญมณีตระกูล “นพรัตนชาติ” แก้วเก้าประการอันได้แก่ สีขาวผ่องเพชรดี ทับทิมสีมณีแดง เขียวใสแสงมรกต เหลืองใสสดบุษราคัม แดงแก่ก่ำโกเมนเอก สีหมอกเมฆนิลกาฬมุกดาหารหมอกมัว แดงสลัวเพทาย สังวาลสายไพฑูรย์

เมื่อ สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ไทยมีสงครามกับเวียงจันทน์ ผู้รักษาการบ้านเมืองและทายกทายิกา ได้พากันนำ พระแก้วโกเมน ไปรักษาไว้อย่างดีที่ วัดบ้านกุดละงุม อำเภอวารินชำราบ ปัจจุบัน และคณะผู้รักษา พระแก้วโกเมน ได้นำท่อนไม้จันทร์มาทำเป็นผอบใหญ่ คว่ำองค์พระพุทธรูปไว้ ด้วยเกรงว่าข้าศึกจะแย่งชิงไป ครั้งเมื่อศึกสงบลงจึงได้นำ พระแก้วโกเมนมา ประดิษฐานไว้ ณ วัดมณีวนาราม ซึ่งเจ้าอาวาสและคณะกรรมการวัดเก็บรักษาไว้เป็นความลับสืบต่อกันมา

การที่นำผอบไม้จันทน์ไปคว่ำ (หรือ ครอบ) พระแก้วไว้นั้น ภาษาอีสานเรียกว่า “งุม” วัดซึ่งเป็นที่เก็บรักษาพระแก้วโกเมนครั้งนั้น จึงเรียกว่า “ วัดกุดละงุม ” มาจนปัจจุบัน พระแก้วโกเมน พระพุทธรูปอัญมณีศักดิ์สิทธิ์ ของ วัดมณีวนารามหรือ วัดป่าน้อย ทั้งนี้เนื่องด้วย พระแก้วโกเมน เป็นพระพุทธรูปที่มีค่าหาได้ยากยิ่งเกรงจะสูญหาย จึงหวงแหนด้วยความห่วงใย พระเดชพระคุณเจ้าอาวาส วัดมณีวนาราม ที่ผ่านมาทุกรูป จึงเก็บรักษา พระแก้วโกเมน ไว้ในตู้นิรภัยตลอดมา

ครั้งเมื่อสิ้นสมัยหลวงปู่พระธรรมเสนานี (กิ่ง มหับผโล) คณะกรรมการ วัดมณีวนาราม จึงขออนุญาตนำ พระแก้วโกเมน ลงมาประดิษฐานให้พุทธศาสนิกชนได้กราบไหว้บูชา และสรงน้ำใน เทศกาลวันวิสาขบูชา เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ตนและครอบครัว และได้ถือปฏิบัติสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน  พระแก้วโกเมน แห่งวัดมณีวนาราม หรือ วัดป่าน้อย ถือว่าเป็นพระคู่บ้าน คู่เมือง ที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ เรื่องราวต่าง ๆ ใน อดีตของจังหวัดอุบลราชธานี , วัดมณีวนาราม ตั้งอยู่ ฝั่งตรงข้ามกับ วัดทุ่งศรีเมืองหากแวะเที่ยวชม วัดมณีวนารามแห่งนี้แล้วสามารถแวะเที่ยวชม หอไตร ที่วัดทุ่งศรีเมือง ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยว ที่สำคัญอีกแห่งของ อุบลราชธานี

************************************

ข้อมูลจาก : http://www.southlaostour.com